SRC 5 Belgesi Nedir? ADR Temel, Tanker, Sınıf 1 ve Sınıf 7 Eğitimi

Src 5 Belgesi Nedir?

Src 5 belgesi, Karayolu ile Tehlikeli Mal Taşımacılığı Belgesi almak için src 3 veya src 4 belgesine sahip kişiler başvuruda bulunabilirler. Src 5 belgesi için yetkili olan kurum T.C.Ulaştırma ve Altytapı Bakanlığıdı Src 5 belgesi vermek isteyen eğitim kurumları bakanlığın çıkarmış olduğu yönetmeliğe göre gerekli şartları yerine getirdikten sonra bakanlıktan yetki belgesi alırlar ve denetimlerini ulaştırma bakanlığı tarafından yapılır.

SRC 5 Nedir?

SRC5, karayoluyla tehlikeli mal taşıyan sürücüler için düzenlenen Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikasıdır. Günlük kullanımda “SRC5 belgesi”, “ADR belgesi” veya “ADR sürücü belgesi” ifadelerini duyabilirsiniz.

Belgenin amacı, tehlikeli mal taşıyan sürücünün bu taşımaya özgü riskleri, güvenlik kurallarını ve acil durumda nasıl hareket edeceğini öğrenmesidir.

Burada önemli bir ayrım yapalım: SRC3 ve SRC4 eşya-kargo taşımacılığıyla ilgilidir, SRC5 ise taşınan yükün tehlikeli mal olmasıyla devreye girer. Bu yüzden bazı sürücülerde belgeler birlikte bulunur.

⚠️ SRC5, SRC3 veya SRC4’ün Yerine Geçmez

SRC5 almak için SRC3 veya SRC4 mesleki yeterlilik belgelerinden en az birine sahip olmanız gerekir.

Yurtiçi eşya taşımacılığı yapan sürücüde SRC4 bulunur. Uluslararası eşya-kargo taşımacılığı yapan sürücüde SRC3 bulunur. Taşınan yük ADR kapsamındaki tehlikeli mallardan biriyse SRC5 tarafı ayrıca devreye girer.

Yani:

SRC3/SRC4 → eşya-kargo taşımacılığı
SRC5 → tehlikeli mal uzmanlığı

Hani SRC5’i alınca diğer SRC belgelerine gerek kalmaz sanılır ya, sistem böyle çalışmıyor.

☣️ Yükün Tehlike Sınıfına Bakılır
Her SRC5 sahibi her tehlikeli malı aynı kapsamda taşıyamaz. Temel eğitimin yanında tanker, patlayıcı veya radyoaktif madde için ilave uzmanlık gerekebilir.

🚛 Araç Tipi de Önemlidir
Aynı madde ambalajlı olarak taşındığında başka, tankerle taşındığında başka eğitim kapsamı doğabilir. Bu yüzden sadece ürün adına değil, taşıma şekline de bakılır.

SRC5 Belgesi Kimler İçin Gereklidir?

ADR kapsamındaki tehlikeli malları karayolunda taşıyan ve sürücü eğitimi şartına tabi olan kişiler SRC5 belgesine ihtiyaç duyar. Örneğin taşınan yük:

⛽ Akaryakıt,
🔥 Yanıcı maddeler,
🧪 Bazı kimyasal maddeler,
💥 Patlayıcı maddeler,
☢️ Radyoaktif maddeler,
🧯 ADR kapsamında sınıflandırılmış diğer tehlikeli mallar

olabilir. Ama burada “kimyasal taşıyan herkes SRC5 alır” şeklinde kaba bir cümle kurmayın. Maddenin ADR kapsamında sınıflandırılması ve taşımanın ilgili hükümlere tabi olması gerekir.

Etikette yabancı bir isim gördünüz diye yük otomatik tehlikeli madde olmaz; sınıflandırmaya bakılır.

SRC5 Temel Eğitimi Nedir?

Tehlikeli malları paketli veya dökme biçimde taşıyacak sürücünün başlangıç noktası ADR Temel eğitimidir. Temel eğitim 18 saat teorik ve 1 saat uygulama olmak üzere toplam 19 saatlik eğitimden oluşur.

Burada sürücü tehlikeli mal taşımacılığının genel mantığını öğrenir. Örneğin:

☣️ Tehlike türleri,
🏷️ İşaretleme ve etiketleme,
🟧 Turuncu plakalar,
📄 Taşıma evrakları,
🚛 Araç ve yük güvenliği,
🔥 Yangın ve acil durum,
🦺 Kişisel koruyucu donanım,
🚫 Birlikte yükleme yasakları,
🛣️ Tünel kısıtlamaları

gibi konular işin içine girer. Normal yükte küçük görünen bir hata, tehlikeli mal taşımacılığında daha ciddi sonuç doğurabilir; eğitimin sebebi de bu.

SRC5 Temel Sınavı Kaç Soru?

ADR Temel eğitimini tamamlayan aday SRC5 Temel sınavına girer. Temel sınavda 25 soru sorulur, sınav süresi 1 saattir. Başarılı sayılabilmek için 60 veya üzeri puan alınması gerekir.

SRC1, SRC2, SRC3 ve SRC4 sınavlarıyla karıştırmayın: SRC5 sınav süreci ayrı yürür ve MEB e-Sınavı değildir. SRC5 sınavları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır.

SRC5 Tanker Eğitimi Nedir?

Tehlikeli malları tankerle taşıyacak sürücünün Temel eğitimin üzerine Tanker uzmanlık eğitimi alması gerekir. Tanker eğitimi 12 saat teorik ve 1 saat uygulama olmak üzere toplam 13 saattir. Yani ilk kez Temel + Tanker alacak bir sürücü iki ayrı eğitim bölümünden geçer.

Tanker işinde sıvının araç içindeki hareketi, dolum oranları, statik elektrik, tank özellikleri ve boşaltma-doldurma işlemleri gibi farklı riskler devreye girer.

Şöyle düşünün: kasadaki kutu araçla birlikte hareket eder. Tankın içindeki sıvı ise fren yaptığınızda kendi hareketine devam etmek ister. Direksiyondaki sürücü bunun ne anlama geldiğini bilmek zorunda.

SRC5 Tanker Sınavı Kaç Soru?

Temel + Tanker kapsamında sınava giren adaya 25 Temel sorusu ve 15 Tanker sorusu olmak üzere toplam 40 soru sorulur. Başarı puanı yine 60’tır.

Burada Tanker sınavını “15 soru çözdüm, belgeyi aldım” şeklinde düşünmeyin; ilk belge alımında Temel bilgi de işin içindedir. Daha önceden geçerli SRC5 Temel belgeniz varsa sonradan Tanker eğitimi alıp yalnız ilave uzmanlık sınavına girmeniz de mümkündür.

SRC5 Temel ile Tanker Aynı Anda Alınabilir mi?

Evet. İlk başvuruda hem ADR Temel hem de Tanker eğitimine kayıt olunabilir; önce Temel belgesini alıp yıllar sonra Tanker’e geçmek zorunda değilsiniz.

Ama bugün yalnız paketli tehlikeli mal taşıyacağınız için tanker ihtiyacınız yoksa gereksiz uzmanlık eğitimini almak zorunda da değilsiniz. Ne taşıyacaksınız, nasıl taşıyacaksınız? Önce bunu netleştirin, belgeyi ona göre seçin.

Sınıf 1 SRC5 Belgesi Nedir?

ADR Sınıf 1, patlayıcı madde ve nesneleri kapsar. Araç sınıflandırılmıyor; taşınan tehlikeli mal Sınıf 1 kapsamında değerlendiriliyor.

Sınıf 1 taşıyacak sürücü, ADR Temel eğitimine ek olarak 8 saatlik Sınıf 1 uzmanlık eğitimi alır. Burada özellikle:

💥 Patlayıcı maddelere ilişkin özel hükümler,
📦 Birlikte yükleme kuralları,
🏷️ İşaretleme,
🚛 Araç gereklilikleri,
🟧 Turuncu plaka ve levhalar,
🚨 Kaza durumunda yapılacaklar,
🚇 Tünel kısıtlamaları

gibi konular ele alınır. Patlayıcı yükte “normal yükte böyle yapıyorduk” yaklaşımı sizi yolda bırakabilir.

Sınıf 1 Sınavı Kaç Soru?

Temel + Sınıf 1 kapsamında 25 Temel ve 15 Sınıf 1 sorusu olmak üzere toplam 40 soru bulunur. Sınavda başarılı olmak için 60 ve üzeri puan gerekir.

Geçerli SRC5 Temel belgeniz bulunuyorsa sonradan Sınıf 1 eğitimi alıp bu uzmanlığı belgenize ekletebilirsiniz.

Sınıf 7 SRC5 Belgesi Nedir?

ADR Sınıf 7, radyoaktif maddelerle ilgilidir. ADR kapsamında Sınıf 7 olarak sınıflandırılan radyoaktif maddeleri taşıyacak sürücünün Temel eğitime ek olarak Sınıf 7 eğitimi alması gerekir. Sınıf 7 uzmanlık eğitimi 8 saattir.

Eğitimde:

☢️ İyonlaştırıcı radyasyon riskleri,
📦 Ambalajlama ve elleçleme,
🚛 Yükleme ve istifleme,
🏷️ İşaretleme,
🚨 Kaza hâlinde alınacak tedbirler,
📞 Bilgi verilecek merciler,
🚇 Tünel hükümleri

gibi konular işlenir. Radyoaktif madde taşımacılığı “yükü kasaya koy, adrese bırak” işi değildir; burada yükün niteliğini bilmek çok daha önemli.

Sınıf 7 Sınavı Kaç Soru?

Temel + Sınıf 7 sınavında 25 Temel sorusu ve 15 Sınıf 7 sorusu olmak üzere toplam 40 soru sorulur. Başarı sınırı 60 puandır.

Daha önce Temel SRC5 sahibi olan sürücü sonradan Sınıf 7 eğitimine katılıp uzmanlık belgesini mevcut belgesine ekleyebilir.

Her SRC5 Sahibi Tanker Kullanabilir mi?

Hayır, ve bu önemli. Elinizde yalnızca SRC5 Temel varsa Tanker uzmanlığı gerektiren taşımayı otomatik olarak yapamazsınız; tankerle ilgili ayrı eğitim ve sınav vardır. Aynı durum Sınıf 1 ve Sınıf 7 için de geçerli.

Hani belgenin üzerinde SRC5 yazıyorsa bütün ADR yükleri açılmış gibi düşünülür ya, öyle değil. Belgenizin hangi uzmanlıkları kapsadığına bakın.

SRC5 ile Akaryakıt Taşınır mı?

Akaryakıt taşımacılığında yalnız “SRC5 var mı?” diye bakmak yetmez. Akaryakıt tankerle taşınıyorsa sürücünün yaptığı taşımaya uygun ADR Temel + Tanker yeterliliği gündeme gelir.

Ayrıca aracın ADR uygunluğu, tankın teknik şartları, taşıma evrakları, işaretlemeler ve diğer tehlikeli mal taşımacılığı şartları da ayrı ayrı bulunmalıdır. Sürücünün sertifikası bütün aracın belgesi değildir; bu ayrım önemli.

SRC5 ile LPG veya Yanıcı Gaz Taşınır mı?

Taşınan maddenin ADR sınıfı ve taşıma şekli değerlendirilir. Gazın tankerle veya belirli tank sistemleriyle taşınmasında Tanker uzmanlığı gerekebilir.

Ama yalnız “gaz taşıyorum, SRC5 Temel yeter” veya “gaz olduğu için kesin Sınıf 1 gerekir” demeyin. Sınıf 1 patlayıcı maddeler içindir; gazlar ADR’de farklı bir sınıfta değerlendirilir. İşte tehlikeli mal taşımacılığında ürün adından çok ADR sınıflandırmasının önemli olmasının sebebi bu.

SRC5 Belgesi İçin SRC3 mü SRC4 mü Gerekir?

En az birinin bulunması gerekir. Yurtiçi eşya-kargo taşımacılığı yapıyorsanız SRC4 sahibi olabilirsiniz. Uluslararası eşya-kargo taşımacılığında SRC3 kullanılır; SRC3 sahibi zaten SRC4’ü almış kabul edilir. Sonra tehlikeli yük tarafında SRC5 devreye girer.

Örneğin:

🇹🇷 Yurtiçi tehlikeli eşya taşımacılığı: SRC4 + gerekli SRC5 kapsamı
🌍 Uluslararası tehlikeli eşya taşımacılığı: SRC3 + gerekli SRC5 kapsamı

Taşınan mal tankerle taşınıyorsa Tanker uzmanlığını da hesaba katın. İş biraz yapboz gibi, ama parçaları doğru yere koyduğunuzda zor değil.

SRC5 Belgesi Kaç Yıl Geçerli?

SRC5 belgesinin geçerlilik süresi 5 yıldır. Bu yönüyle SRC1, SRC2, SRC3 ve SRC4’ten farklı bir yenileme sistemi vardır.

Hani bir kez ADR belgesini aldınız mı ömür boyu kullanılır sanılır ya, öyle değil. Tehlikeli mal taşımacılığındaki kurallar ve sürücünün bilgisinin güncel tutulması gerektiği için belge belirli süreyle geçerlidir. Belgenizin bitiş tarihini son haftaya bırakmadan kontrol edin.

SRC5 Belgesi Nasıl Yenilenir?

Belgenin geçerlilik süresinin son yılında Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş eğitim kuruluşundan yenileme eğitimi alınır. Ardından Bakanlık tarafından yapılan sınavda başarılı olunması gerekir.

Yenileme işlemini belgeniz tamamen unutulduktan yıllar sonra hatırlanacak iş gibi görmeyin. Beşinci yıla girdiğinizde tarihini kontrol edin. Özellikle sürekli tehlikeli madde taşımacılığı yapıyorsanız belgenin süresinin dolması işinizi doğrudan etkileyebilir.

SRC5 Yenilemede Uzmanlıklar Ne Olur?

Belgenizde Temel yanında Tanker, Sınıf 1 veya Sınıf 7 uzmanlığı bulunuyorsa yenileme sürecinde belgenizin mevcut kapsamını kontrol edin.

Sonradan ilave bir uzmanlık aldığınızda yeni uzmanlık belgesinin geçerlilik süresi mevcut SRC5 Temel belgesinin süresi kadar olur. Örneğin Temel belgenizin bitmesine iki yıl kalmışken Tanker uzmanlığını eklerseniz Tanker için sıfırdan beş yıl başlamaz; Temel belgenizin süresiyle birlikte ilerler. Bu ayrıntıyı bilmek yenileme planlamasında işe yarar.

SRC5 Sınavında Kaç Hak Var?

SRC5 eğitimini tamamlayan adayın 2 yıl içinde 4 sınav hakkı vardır. Bu süre içinde sınav haklarını kullanıp başarılı olamayan adayın tekrar eğitim alması gerekir. Yenileme eğitimini tamamlayan adaylar için de 4 sınav hakkı bulunur.

Hani ilk sınavda kaldınız diye bütün eğitim yanmış sanmayın. Ama dört hakkı da gelişigüzel harcamayın; çalışın. Özellikle ADR işaretleri, sınıflar, taşıma kuralları ve acil durum başlıklarını sınavdan önce tekrar edin.

SRC eğitimleri için güncel ücretleri karşılaştırmak isterseniz SRC Belgesi Fiyatları sayfamıza da göz atabilirsiniz.

SRC5 Eğitiminde Devamsızlık Hakkı Var mı?

Hayır. SRC5 eğitimine devam zorunludur ve devamsızlık hakkı bulunmaz.

Çünkü “bir gün işim var, derse gelmem; notlardan tamamlarım” diye düşünülebilir. ADR eğitiminde böyle işlemiyor. Ders programınızı kayıt olmadan önce işinizle birlikte planlayın ki sonra yarıda kalmasın.

SRC5 Belgesini Nereden Alabilirsiniz?

SRC5 eğitimi her SRC kursunun kendiliğinden verebileceği bir eğitim değildir. Eğitimin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından SRC5 eğitimi konusunda yetkilendirilmiş eğitim kuruluşunda alınması gerekir.

Bu nedenle kursa kayıt olurken “SRC eğitimi veriyor musunuz?” sorusuyla yetinmeyin. Özellikle “SRC5/ADR eğitimi için Bakanlık yetkiniz var mı?” diye sorun. Çünkü SRC1-SRC4 eğitimi vermekle SRC5 eğitimi vermek aynı yetki değildir.

Src Belgesi